4,5 jaar geleden verruilden wij Nederland voor Karinthië. Een vrijstaand huis, bergen voor de deur en een nieuw leven. Maar is emigreren uiteindelijk ook écht zo mooi als het eruitziet?

Dat is natuurlijk een vraag waarop voor iedereen een ander antwoord geldt.

Emigreren is geen standaardpakket. Wat voor de één een droom is, kan voor de ander een enorme vergissing blijken. Het hangt af van je leeftijd, je financiële situatie, je werk, je gezondheid, je sociale netwerk, je bestemming en misschien nog wel het meest van jezelf.

Wij emigreerden naar Karinthië in Oostenrijk. Inmiddels wonen we hier al een aantal jaren en hebben we dus wat meer zicht op het verschil tussen “wat een geweldig idee!” en “oh ja… dit hoort er blijkbaar ook bij.”

Ik pretendeer absoluut niet dat onderstaande opsomming van factoren compleet is. Zie het vooral als een aantal dingen die je worden aangereikt en waar je misschien over na wilt denken als je zelf met emigratieplannen rondloopt.

Eerst maar even: vakantie is geen wonen

Je kunt tien keer op vakantie zijn geweest naar het land waar je naartoe wilt emigreren en tóch een behoorlijk vertekend beeld hebben.

Op vakantie ben je namelijk gewoon een ander mens.

Je hebt vrij, bent ontspannen, hebt geen administratie te doen en hoeft niet naar de huisarts. Je ontdekt vooral de leuke restaurants, mooie wandelingen en gezellige terrasjes.

En die aardige restauranthouder?

Dat is toch iets anders dan je toekomstige buurman.

Ook het seizoen kan een rol spelen. In het hoogseizoen bruist een gebied misschien van de activiteiten, terwijl het er in november ineens heel anders uitziet.

Dus: praat met mensen die er wonen. En liefst niet alleen met mensen die toevallig dezelfde droom hebben als jij.

Er zijn tegenwoordig ontzettend veel Facebookgroepen en online communities waarin je informatie kunt vinden. Maar nog leuker en waardevoller is het om tijdens je vooronderzoek daadwerkelijk met mensen te praten.

Vraag hoe zij het ervaren. Wat valt mee? Wat valt tegen? Waar hadden ze zich op verkeken?

Daar leer je vaak meer van dan van honderd websites.

En waar ga je dan eigenlijk wonen?

Welk land je ook kiest, onderzoek wel het een en ander op basis van de factoren die ik in dit artikel benoem. Ik hoor vaak: Wij willen naar Oostenrijk. Maar “Oostenrijk” is nogal groot. En Spanje, Duitsland en Frankrijk ook.

Zelfs binnen één land kunnen de verschillen enorm zijn. Karinthië is niet Wenen. En ook binnen Karinthië maakt het uit waar je woont.

Het is een berglandschap en nog niet zo heel lang geleden kwamen mensen nauwelijks hun dal uit. Dat betekent nog al iets voor de cultuur, het samenleven en de kijk op de wereld. En onze prachtige omgeving brengt ook risico’s met zich mee, zoals overstromingen vanuit de bergen of riveren, landslides, lawines en ander noodweer. Rond een grote stad spelen weer heel andere problemen. Hier kan je de deur open laten staan bij wijze van spreken…dat is ook niet overal.

Dus kijk verder dan alleen het landschap waar je verliefd op bent geworden.

Hoe is de sociale zekerheid geregeld? Hoe makkelijk is het om als buitenlander een bedrijf te beginnen? Hoe staan mensen tegenover nieuwkomers? Hoe belangrijk zijn religie en tradities? Hoe zit het met politiek? Hoe ver zit je van Nederland af?

En misschien een heel praktische vraag:

Hoe snel kun je eigenlijk weer in Nederland zijn als er in je oude thuis iets gebeurt?

Dat klinkt misschien niet romantisch als je midden in je emigratiedroom zit.

Maar het hoort er wel bij.

Je nieuwe taal is meer dan een vak op school

Ook een beetje een open deur natuurlijk: hoe goed spreek je de taal?

En misschien nog belangrijker: ben je bereid om die taal echt te blijven leren?

Ik heb me daar zelf behoorlijk in vergist.

Ik wist dat mijn Duits beter moest. Dus ik heb lessen op mijn telefoon gevolgd. Maar na een jaar had ik er eigenlijk geen zin meer in.

Tja.

Dat is dus niet zo handig als je vervolgens in een Duitstalig land woont.

Want zonder de taal raak je toch sneller geïsoleerd. Je kunt minder gemakkelijk echt contact maken met de mensen om je heen. En het gaat niet alleen om een praatje bij de supermarkt.

Het gaat om de huisarts.

De buurman.

Een telefoongesprek met een instantie.

Een gesprek over je huis.

En dan hebben we het nog niet eens over het dialect gehad.

Dat maakt het hier soms nóg ingewikkelder.

Ik heb het geluk dat Stephan behoorlijk goed Duits spreekt. Maar eerlijk gezegd maakt dat mij ook een beetje lui. Ik heb veel moeite met leren en onthouden en naar school gaan is gewoon niets voor mij. Nooit geweest en nu op mijn bijna 61ste echt niet te doen….

Maar ik moet het toch weer oppakken.

Want na drieënhalf jaar wonen in Oostenrijk is mijn Duits eigenlijk nog steeds niet goed genoeg.

Goedkoper wonen? Kijk naar het hele plaatje

Een van de verleidingen van emigreren kan zijn dat huizen of bepaalde dagelijkse kosten goedkoper lijken.

Maar kijk vooral naar het hele plaatje.

Hoe hoog zijn de belastingen?

Wat betaal je aan zorgverzekering?

Wat kosten water en elektriciteit?

Wat kosten boodschappen, uitjes, auto’s, benzine en onderhoud?

En als je een huis koopt en gaat verbouwen: wat kosten bouwmaterialen en vakmensen?

Want als je zelf niet zo handig bent, kan een klus die op papier eenvoudig lijkt ineens behoorlijk duur worden.

Wij kunnen daar inmiddels over meepraten.

Wij zijn behoorlijk naïef aan onze verbouwing begonnen. Financieel hebben we het daardoor veel slechter gedaan dan we hadden verwacht.

Daar kwam nog bij dat de betaalde begeleiding waarop we vertrouwden totaal onbetrouwbaar bleek en dat er sprake was van een verborgen gebrek. We hebben echt op het randje gezeten.

Pas nu beginnen we weer een beetje een financiële buffer op te bouwen. Mede doordat we onze bovenverdieping inmiddels een aantal weken per jaar verhuren. Daarmee kunnen wij net de laatste klussen doen, tenminste als het dak het houdt…..Whaaaaa….

Dat is niet het verhaal dat je vertelt als je net enthousiast je emigratieplannen aan iedereen hebt verkondigd.

Maar het is wél het eerlijke verhaal.

En dan word je ineens ziek in een andere taal

Iedereen hoopt gezond te blijven.

Maar ziekte hoort helaas bij het leven. Net als ongelukken.

En dan merk je pas echt hoe belangrijk taal is.

Zelfs als je de taal redelijk spreekt, is medische taal toch weer een heel ander verhaal. Hoe leg je precies uit wat je voelt? Welke woorden gebruikt de arts? Begrijp je wat er tegen je gezegd wordt?

Dat kan best spannend zijn.

Ook zorgverzekeringen en vergoedingen zijn niet overal hetzelfde als in Nederland. Het is dus verstandig om vooraf uit te zoeken wat wel en niet wordt vergoed en welke kosten je eventueel zelf moet dragen.

Wij hebben inmiddels ervaren hoe lastig het is om ziek te zijn en niet helemaal in je moedertaal te kunnen communiceren.

Dan kun je eigenlijk alleen maar denken:

Het is niet anders. Of we vragen hulp, of we geven ons maar over.

Pensioen: ook daar moet je eerder over nadenken dan je denkt

Heb je al pensioen opgebouwd, dan kun je dat vaak meenemen wanneer je emigreert. Dat geldt voor ons deels ook.

Maar je AOW-opbouw in Nederland stopt als je uit Nederland wordt uitgeschreven. Vrijwillig bijverzekeren kan, maar daar hangt wel een prijskaartje aan. Dit weten de meeste wel trouwens….het is ongeveer het eerste bezwaar dat je hoort als je jezelf een beetje gaat verdiepen. Bij ons gaat het om ca 18% van de AOW die straks gekort wordt. Daarentegen bouwt Stephan een piepklein pensioentje op. Geen idee hoe dat precies gaat uitpakken in bedragen, we houden gewoon die 18% aan en de rest zien we wel.

Wij hadden voor vertrek dus al het meeste opgebouwd. Maar als je al jong emigreert, is het dus extra belangrijk om je goed te verdiepen in het pensioenstelsel van je nieuwe land.

Het zijn van die dingen die tijdens het bekijken van een huis met uitzicht op de bergen niet bepaald bovenaan je lijstje staan.

Maar later misschien wel.

Je hoeft de cultuur niet te kennen. Wel te respecteren.

Je hoeft echt niet alles te weten over de cultuur voordat je verhuist.

Je leert vanzelf.

Maar het helpt enorm als je je realiseert dat bepaalde omgangsvormen, beleefdheidsvormen en tradities in je nieuwe woonomgeving belangrijk zijn.

Een beetje interesse tonen kan wonderen doen.

En ga je er werken, zeker bij een lokaal bedrijf, dan is het nog belangrijker om te weten wat er van je wordt verwacht.

Niet alles gaat zoals je gewend bent.

En dat is nou juist onderdeel van emigreren.

Misschien ben jij wel de belangrijkste factor

Een emigratie wordt volgens mij nogal eens onderschat.

Wij deden dat in ieder geval. In “Ik Vertrek” en “Het Roer Om” zag je niet anders.

Dat is ook niet zo gek. Je ziet een prachtig huis, een waanzinnig uitzicht en een ander leven voor je. Je denkt: we gaan het gewoon doen.

Maar uiteindelijk neem je jezelf gewoon mee.

En dat is misschien wel de belangrijkste factor van allemaal.

Flexibiliteit, doorzettingsvermogen en een beetje positiviteit helpen enorm. En creativiteit bij het vinden van oplossingen is echt een mentaliteit die goud waard is bij zo een avontuur.

Want er gaat gegarandeerd iets mis.

En waarschijnlijk vaker dan je vooraf denkt.

En dan: familie en vrienden

Bijna iedereen weet vooraf dat hij of zij de mensen die achterblijven zal missen.

Maar ook dat kan anders uitpakken dan je denkt.

Sommige mensen komen regelmatig langs. Andere mensen helemaal niet.

Een sociaal leven opbouwen in een ander land kan absoluut, maar verwacht niet dat het vanzelf op je deurmat valt.

Je moet er zelf moeite voor doen.

En vooral: geduld hebben.

Wij hebben in het begin wekenlang als twee vreemden in het plaatselijke Gasthaus gezeten. Totdat mensen ons een beetje begonnen te kennen.

Ik probeerde met mijn minimale Duits contact te maken.

We hebben bijna al onze buren persoonlijk een klein presentje gebracht en ons voorgesteld.

En langzaam ontstonden de contacten.

Niet spectaculair.

Niet zoals in een film.

Maar gewoon zoals het leven meestal gaat. Echte vriendschap is niet ontstaan maar eerlijk gezegd….dat heeft ook met onze leeftijd te maken en we zijn ook in Nederland best wel op ons zelf geweest altijd.

Wanneer ben je eigenlijk écht door de emigratiefase heen en voel jij je burger in je nieuwe land?

Ik denk dat je pas na een jaar of drie echt kunt zeggen:

Ja, ik ben geland.

Dan ken je de omgeving. Je hebt je eigen routines. Je weet waar je boodschappen doet, wie je moet bellen als er iets kapotgaat en hoe je ongeveer moet omgaan met de dingen die anders zijn.

En dan komt misschien pas de echte vraag:

Wil ik hier blijven?

Of viel het toch tegen?

En ga ik terug naar Nederland nu het nog kan?

Als je besluit om terug te gaan, zie dat dan vooral niet als een mislukking.

Je hebt een enorm avontuur beleefd.

Je hoeft in ieder geval nooit meer spijt te hebben dat je het niet geprobeerd hebt.

En misschien kun je ook gewoon zeggen:

Ik kijk het nog even aan.

Want eerlijk gezegd: overal zijn problemen.

De problemen die je in Nederland tegenkomt, verdwijnen niet automatisch als je over de grens gaat. Soms zijn ze ergens anders kleiner. Soms juist groter.

Uiteindelijk gaat het om één vraag:

Waar is voor míj de kwaliteit van leven het grootst?

En dat antwoord is voor iedereen anders.

En hoe is het ons dan bevallen?

Nou…vaak best goed. Maar twijfels over of we er nu goed aan hebben gedaan zijn er ook best vaak geweest. Echt. Maar wel steeds minder omdat we toch iedere keer weer positief uitkomen als we de balans opmaken en ook steeds meer de voordelen zien terwijl er eerst nog zoveel weg was te werken. Bovendien zijn wij langzaam meer gaan wennen aan het onzekere.

We hebben geluk gehad dat Stephan vrij snel een goede baan vond en dat ik nog wat inkomen uit Nederland kon meenemen.

En ook het contact in het dorp kwam uiteindelijk vanzelf op gang.

Financieel hadden we het graag anders gezien. De verbouwing heeft ons veel meer gekost dan verwacht en we zijn daar behoorlijk naïef ingestapt.

Maar los daarvan?

Wij vinden de kwaliteit van leven hier gewoon beter.

Meer ruimte.

Minder stress.

Minder streberigheid.

Wel hard werken voor de meeste mensen, maar ook meer loslaten en veel lachen.

En natuurlijk: de natuur.

Die is hier waanzinnig.

We vinden het ook heerlijk dat Italië zo dichtbij is. Inmiddels is dat ons favoriete vakantieland.

Politiek gezien is Karinthië overigens niet echt ons klimaat. Maar gelukkig hoeft het daar niet voortdurend over te gaan.

Sterker nog: bij voorkeur niet.

Mensen maken hier graag een feestje met je.

En dan zijn er de kleine dingen waar je misschien helemaal niet aan denkt als je aan emigreren begint.

De gordijnen opendoen en de bergen aan de overkant zien.

Vanaf de supermarkt de bergtoppen zien.

De ruimte in je huis.

De ruimte om je heen.

Dat klinkt misschien simpel.

Maar het doet iets met je.

Zouden we teruggaan?

Toen we net geëmigreerd waren, vertelden we elkaar dat we samen boven op de Alm zouden sterven.

Maar zo gaat het leven natuurlijk niet.

Soms denken we dat we een paar jaar na Stephans pensioen teruggaan naar Nederland.

Gewoon omdat we bang zijn om alleen achter te blijven met een kwetsbare gezondheid als één van ons overlijdt en dan ga je misschien toch weer meer naar je geboorteland terugverlangen.

Maar soms denken we ook:

Maar waar komen we dan terecht?

In Nederland wonen we waarschijnlijk tussen vier betonnen muren. Zonder dit uitzicht. Zonder de ruimte die we hier inmiddels zo gewend zijn.

Kunnen we daar nog aan wennen?

We weten het niet.

En dat hebben we inmiddels ook een beetje geaccepteerd.

Je kunt niet alles regelen in het leven, hoe graag we dat in Nederland soms ook proberen.

We sluiten niets uit.

We zien wel hoe het loopt.

Zeker als één van ons beiden overlijdt, wordt het spannend.

Wat ga je dan doen?

Ik weet het oprecht niet.

Dus… emigreren?

Ja.

Maar niet zonder goed na te denken.

Er moet bij een emigratie véél meer geregeld worden dan je denkt. Gelukkig kun je tegenwoordig vrij gemakkelijk uitzoeken wat je allemaal moet doen in een specifiek land.

Maar neem vooral een flinke portie geduld mee.

En onderschat het papierwerk niet.

Want één ding weet ik inmiddels zeker:

Alles kost tijd.

Heel veel tijd.

Maar voorlopig is onze kwaliteit van leven hier toch veel beter dan die in Nederland. De bergen, de ruimte en een relaxter woonklimaat. Daar gingen wij voor. En dat is uitgekomen.

Dus blijven we nog even.